Komizm

Komizm przejawia się także w konstrukcji głównych bohaterów, którzy tworzą charakterystyczną, ale tylko pozornie, parą powieściowych postaci: pana i sługi. Już w samym tytule pojawia się sygnał inności w stosunku do znanych wzorców literackich. Diderot na pierwszym miejscu wymienia służącego – Kubusia, a na drugim – Pana. Pan okazuje się bohaterem wykpionym, naiwnym, nie umiejącym sobie radzić w życiu. Jego bezradność, zależność od innych, niezdolność do działania stawiają go w opozycji do wzorca „bohatera” z romansu czy tradycyjnej powieści. Jedyną jego cechą wyróżniającą go jest zamiłowanie do słuchania opowieści, dlatego tak bardzo potrzebuje Kubusia. To on właśnie – sługa znajduje się w centrum powieści. Już sam jego przydomek-Fatalista spycha w cień pana. Gra dwie role, które nie przystają do siebie – jest służącym i filozofem. W jego postaci miesza się filozoficzna wzniosłość i skłonność do śmiechu. Jest on jednocześnie niepospolity, niepowtarzalny, i taki jak inni, kieruje się normalnymi zasadami, odruchami, a więc w rezultacie pełen paradoksów, sprzeczności, pobudzający czytelnika do śmiechu i poważnych refleksji. W głównej parze bohaterów Diderot ośmiesza także automatyzm ludzkich zachowań. Pokazuje wielokrotnie powtarzające się ich zachowania, czy powiedzenia. Kubuś ciągle powtarza, że: musiało się tak stać, tak było zapisane w górze, Pan natomiast nieustannie dopytuje się o amory swego sługi.